Catan: Scenariusze, Ropa z Catanu (Polish Edition)

Pobierz pliki i zasady gry

Na wyspie Catan odkryto ropę naftową! Po wielu latach dociekań, inżynierowie z Catanu znaleźli sposoby na usprawnienie gospodarki za pomocą tego nowego cennego surowca, wykorzystując go zarówno do produkcji innych surowców, jak i do rozbudowy miast w metropolie.

Ilość ropy jest jednak ograniczona, a jej użytkowanie wiąże się z określonymi konsekwencjami: produkcją zanieczyszczeń i emisją gazów cieplarnianych prowadzących do zmian klimatu. Grozi to zalewaniem obszarów przybrzeżnych – i ostateczną katastrofą. Odkrycie ropy na Catanie rodzi nowe wyzwanie dla mieszkańców wyspy. Czy stwierdzą, że dla wspólnego dobra warto ograniczyć zużycie ropy? Czy wybiorą pościg za zwycięstwem, który niesie ze sobą ryzyko zrujnowania wyspy?

Ropa z Catanu to próba zwrócenia uwagi na wyzwania, które rodzi zależność współczesnego społeczeństwa od określonych zasobów. Pomimo że poruszamy temat zanieczyszczeń i zmian klimatu, chcemy podkreślić, że nasz dodatek do Osadników z Catanu nie powstał z politycznych pobudek, lecz jako sposób na zwrócenie uwagi na kompromisy, które na stałe powiązane są z wykorzystywaniem naturalnych zasobów takich jak ropa naftowa. Nie chcemy umniejszać znaczenia korzyści, jakie niesie ze sobą zużycie ropy. Jednak, jak pokazały badania, jej nadmierne zużycie ma destabilizujący wpływ na nasz klimat, przez co jej odpowiedzialne wykorzystywanie stało się ważniejsze niż kiedykolwiek przedtem.

Pobierz pliki i zasady gry. Aby mieć pewność, że poszczególne elementy przetrwają wiele emocjonujących rozgrywek, możesz nakleić je na karton lub wydrukować na papierze o wysokiej gramaturze. Możesz przyczepić obrazki z sekwestrowaną ropą na tył żetonów ropy za pomocą taśmy lub kleju. Baw się dobrze!

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

W tej sekcji znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania (FAQ) oraz dodatkowe instrukcje opisujące postępowanie w sytuacjach, które mogą wystąpić w trakcie gry.

  • Karta “Wynalazek” może zostać wykorzystana do wzięcia ropy z banku.
  • Nawet jeśli karta “Monopol” zostanie wykorzystana do zmonopolizowania ropy, nie można przekroczyć limitu ilości ropy w swoich zapasach (jeśli w grze przyjęto zasadę limitu kart w ręce). Aby określić, komu zostanie zabrana ropa (kiedy cała ropa nie może zostać zabrana), należy zebrać po jednym żetonie ropy od każdego gracza, rozpoczynając od następnego gracza w kolejce i poruszać się zgodnie z ruchem wskazówek zegara dopóki limit nie zostanie osiągnięty.
  • Nie można umieścić złodzieja na zniszczonym polu.
  • Pola naftowe zastępują teren, na którym zostały położone. Tym samym pastwiska, na których położono pola naftowe, nie produkują wełny, a lasy nie produkują drewna.
  • Jeśli rozgrywka odbywa się na zwykłych zasadach, można zużyć ropę lub ją zasekwestrować (tylko jeden żeton) podczas swojej kolejki. Inaczej jest w grze otwartej – można zużyć ropę i zasekwestrować jeden żeton ropy. (Uwaga: otwarte gry mogą być mniej zbalansowane niż zwykłe rozgrywki).
  • Wszystkie metropolie są dostępne dla wszystkich graczy. Jeden gracz może zbudować wiele metropolii, lecz jeśli wszystkie cztery zostały zbudowane w grze dla 3-4 graczy (lub sześć w grze dla 5-6 graczy), limit został wyczerpany i kolejne metropolie nie mogą zostać zbudowane.

Feedback

Inżynierowie z Catanu są ciekawi Twoich doświadczeń związanych z odkryciem ropy w Catanie. Czy Twoja wyspa zatonęła? Czy osadnicy z Catanu znaleźli sposób na zrównoważenie wzrostu i ekologicznych ograniczeń?
Podziel się swoimi doświadczeniami!

Zasoby edukacyjne

Gra Osadnicy z Catanu z powodzeniem może być wykorzystywana w edukacji. Uczy szacowania prawdopodobieństwa, skutecznych negocjacji i długoterminowego planowania. Scenariusz Ropa z Catanu sprawia, że gra staje się również narzędziem edukacji środowiskowej. Stawia graczy naprzeciw dynamiki ryzyk środowiskowych i ekonomicznych korzyści, pozwalając im przekonać się, czy te czynniki mogą zostać zbalansowane.

Włączając do swoich lekcji Ropę z Catanu poruszysz takie tematy, jak:

Zanieczyszczenia
Zmiany klimatu
Niedobór zasobów
Tragedia dóbr wspólnych
Granice wzrostu
Dysproporcje w rozwoju
Klątwa surowcowa


ZANIECZYSZCZENIA: Zwrócenie uwagi na konsekwencje wycieków ropy naftowej

W ciągu ostatnich 50 lat przez cieknące rury i wypadki do Delty Nigru przedostało się ponad 10 milionów baryłek ropy. To dwa razy tyle, ile wyciekło podczas szeroko omawianej w mediach katastrofy w Zatoce Meksykańskiej w 2010 r. Skala strat spowodowanych takimi wyciekami (zarówno ekonomicznych, jak i środowiskowych) może być przerażająca, ale uświadomienie sobie znaczenia tak dużych liczb dla wielu nie jest łatwe. W trakcie rozgrywki Ropy z Catanu gracze spoglądają na konsekwencje wycieków ropy w nowy sposób, gdy ich ziemia zostaje skażona i przestaje być źródłem cennych zasobów.

Gracze uważnie wybierają lokalizacje swoich osad, próbując wykorzystać zasoby takie jak drewno, zboże – lub ropę. Zastosowanie ropy naftowej może przyspieszyć ekonomiczny rozwój i zbliżyć graczy do zwycięstwa. Ale – każdorazowe wykorzystanie 5 żetonów ropy kończy się katastrofą środowiskową: po rzucie kośćmi losowe pole z zasobami zostaje skażone i od tej pory nie produkuje już surowców aż do końca gry. Pozbawieni zasobów gracze uświadamiają sobie, że ich strategia przestaje działać – nawet jeżeli to nie oni wykorzystywali ropę.


ZMIANY KLIMATU: Wybrzeża są zagrożone powodziami, a ich ochrona jest kosztowna

W wyniku zmian klimatu i innych katastrof środowiskowych do 2050 roku nawet miliard osób zostanie uchodźcami. Wiele z nich będzie ofiarami zalewania obszarów przybrzeżnych: ocieplanie się oceanów powoduje postępujący wzrost poziomu wody, który może sięgnąć nawet 2 metrów. Powodzie mogą dokonać poważnych zniszczeń w bogatych miastach portowych Catanu i zmyć z powierzchni ziemi nadbrzeżne osady, niszcząc z trudem poczynione przez graczy inwestycje. Tak jak w prawdziwym świecie, najsłabiej rozwinięte społeczności cierpią najbardziej, ponieważ mają najmniej środków do ochrony przed nadciągającą katastrofą.

W Ropie z Catanu obszary przybrzeżne są zalewane, jeżeli na kościach wypadnie 7 podczas “fazy katastrofy”, która następuje za każdym razem, gdy wykorzystanych zostanie 5 żetonów ropy. Po powodzi miasta zostają zdegradowane do osad, a osady – znikają kompletnie. Gracze, których dotknęła katastrofa, mogą potem odbudowywać zniszczenia, ale nie mają pewności, kiedy nastąpi kolejna tragedia. Jedynie przybrzeżne metropolie są odporne na działanie powodzi, dzięki wałom i innym zaawansowanym zabezpieczeniom. Lecz budowa metropolii wymaga olbrzymiej inwestycji w infrastrukturę, na którą mogą sobie pozwolić jedynie gracze bogaci w ropę. Unia Europejska obecnie wydaje 880 milionów euro rocznie, aby chronić swoje obszary przybrzeżne przed rosnącym poziomem wody w morzach.


NIEDOBÓR ZASOBÓW: Planowanie bezpiecznej, stabilnej, zróżnicowanej przyszłości

Nikt dokładnie nie wie, kiedy skończy się ropa – ale jest surowcem nieodnawialnym, którego znane rezerwy szacuje się na 1.18-1.34 biliona baryłek. Podczas gdy ropa będzie się stawać rzadsza, państwa będą coraz bardziej zależne od innych zasobów. Mogą również polegać na ropie z niespokojnych regionów, finansując tym samym wrogie reżimy. Światowi przywódcy muszą dziś stawić czoła wyzwaniu budowy zróżnicowanych systemów ekonomicznych, które będą w stanie przetrwać przyszłość, gdzie ropa jest droższa i trudniejsza do zdobycia.

W Ropie z Catanu gracze przekonują się, że im bliżej końca gry, tym mniej jest ropy. To zła wiadomość dla kogoś, kto oparł swoją strategię na ropie, np. budując zbyt wiele osad na polach naftowych. Gdy ropa się skończy, taki gracz nie będzie mógł już jej używać ani nią handlować i – jak państwo, którego ekonomia jest zależna od ropy – przekona się, że zaniedbał rozwój innych sektorów (np. uprawy zbóż lub leśnictwa) i tym samym nie może pozyskać surowców potrzebnych do dalszego rozwoju. Przekonanie się o tym na własne oczy może być bardzo użytecznym narzędziem edukacyjnym.


TRAGEDIA DÓBR WSPÓLNYCH: Nieograniczone zużycie zasobów to ryzykowna gra

Ekonomiści i ekolodzy zaczęli dyskutować nad “tragedią dóbr wspólnych” w latach 60., posiłkując się przykładem pojedynczych pasterzy, którzy pozwalali swoim zwierzętom nadużywać współdzielonego pastwiska. Tragedię dóbr wspólnych można zaobserwować, gdy pojedynczy pasterz odnosi korzyści z powiększenia swojego stada, natomiast nie ponosi kosztów związanych z przekroczeniem możliwości pastwiska, które rozdzielają się wówczas po równo na wszystkich pasterzy. Każdy z pasterzy racjonalnie decyduje więc, aby dodawać kolejne zwierzęta do swojego stada na pastwisku – i tak dzieje się, dopóki pastwisko nie zostaje zrujnowane, pozostawiając pasterzy bez źródła utrzymania. Współczesne przykłady tragedii dóbr wspólnych to m.in. zmiany klimatu spowodowane emisją gazów cieplarnianych oraz załamanie się globalnych łowisk przez ich nadmierną eksploatację.

W Ropie z Catanu gracz zyskuje znaczne korzyści, używając ropy do przyspieszenia budowy osad, miast i metropolii. W końcu co złego może się zdarzyć, jeśli wykorzystany zostanie “jeszcze tylko jeden” żeton ropy? Jednak za każdym razem, gdy gracze używają ropy, widzą na “torze katastrofy”, ile ich dzieli od nieuniknionego. Katastrofa następuje po każdorazowym wykorzystaniu 5 żetonów ropy, więc gracze muszą zdecydować, czy będą racjonować zużycie ropy – i o wiele łatwiej będzie podjąć tę decyzję na poziomie kolektywu niż na poziomie jednostki. To przypomina negocjacje na temat globalnych zmian klimatu w skali wyspy – i są duże szanse, że niektórzy gracze nie będą chcieli współpracować. Jeśli zbyt duża ilość ropy zostanie zużyta, wyspa Catan zostanie całkowicie zniszczona i gra zakończy się bez prawdziwego zwycięzcy.


GRANICE WZROSTU: Osiągnięcie maksymalnej liczby ludzi, którzy mogą mieszkać na wyspie i na Ziemi

Dzisiaj ludzkość korzysta z biologicznych możliwości 1,5 planety, co prowadzi do podkopywania wielu ziemskich systemów. W miarę, jak nasza populacja wzrasta powyżej 7 miliardów przy jednoczesnym wzroście konsumpcji, coraz większa presja wywierana jest na zasoby wody pitnej, urodzajne ziemie, łowiska, lasy i cały system klimatyczny.

W Ropie z Catanu gracze także natrafiają na granice wzrostu. Wraz z zapełnianiem się toru katastrofy, możliwości wyspy zmniejszają się – i jeśli nie zostanie osiągnięta równowaga pomiędzy wzrostem a ochroną zasobów, wyspa może zostać zniszczona w katastrofie i wtedy wszyscy przegrają. Lecz potrzeba wzrostu jest silna i trudno jej się oprzeć, co dostarcza nauczycielom wspaniałego przykładu do rozmowy na temat wzrostu i jego granic.


DYSPROPORCJE ROZWOJOWE: Najbiedniejsi są najsłabiej przystosowani do zmierzenia się ze zmieniającym się środowiskiem

500 milionów najbogatszych ludzi na świecie (ok. 7% całej populacji) jest odpowiedzialnych za 50% światowej emisji dwutlenku węgla, podczas gdy 3,1 miliarda najbiedniejszych (44%) odpowiada jedynie za 5-10% emisji. W dalszym ciągu jednak to właśnie najbiedniejsi są najbardziej narażeni na skutki zmian klimatu, takie jak mniej przewidywalne opady deszczu, podnoszący się poziom morza, groźniejsze burze, niższe plony czy wektorowe choroby zakaźne. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu donosi, że zbiory w niektórych afrykańskich państwach mogą do 2020 roku spaść nawet o 50% wskutek zmian klimatu.

W Catanie wszyscy gracze są narażeni na zanieczyszczenia przemysłowe oraz zalewanie obszarów przybrzeżnych, których pojawienie się jest determinowane przez rzut kostką. Jednak, jak w prawdziwym świecie, mniej zaawansowani gracze są w mniejszym stopniu przygotowani na te katastrofy.


KLĄTWA SUROWCOWA: Więcej ropy, więcej problemów

Paradoksalnie, wiele z krajów zasobnych w ropę ma wysoki – a nawet zwiększający się – poziom ubóstwa. Tej “klątwie surowcowej” często towarzyszy korupcja, konflikt zbrojny i nieudolność władzy. Przykładowo, Nigeria posiada rezerwy ropy sięgające 36,2 miliarda baryłek, lecz mimo to nęka ją wojna domowa, dyktatura wojskowa i skala ubóstwa, która wzrosła z 77% w 1986 r. do 84% w 2004 r. (źródła: EIA i Bank Światowy).

Również w Ropie z Catanu gracze natrafią na kłopoty, gdy będą chcieli zbudować stabilną i wydajną gospodarkę jedynie na bazie swoich zasobów ropy. Złodziej, który stając na danym polu sprawia, że staje się ono bezużyteczne dopóki nie zostanie stamtąd usunięty, uparcie krąży wokół źródeł ropy. Gracz, który wyrzuci siódemkę, może przenieść złodzieja na pole innego gracza i ukraść od niego kartę zasobu. Pola naftowe – szczególnie te najbardziej produktywne, na których znajdują się miasta i metropolie – są głównym celem dla graczy próbujących przeszkadzać bogatym w ropę przeciwnikom, aby zapobiec ich wygranej.

 Leave a Reply

(required)

(required)